Öne Çıkan Başlıklar
- Uzay koşullarında sağlık, Dünya’daki uygulamalardan oldukça farklı dinamikler gerektiriyor.
- Uzayda acil sağlık hizmetleri için ‘yerinde tam tedavi’ stratejileri geliştiriliyor.
- Uzay tıbbı, sağlık sorunlarına yönelik yeni araştırmaları ve çözümleri beraberinde getiriyor.
- Kanama gibi basit sağlık sorunları uzayda farklı komplikasyonlar yaratabiliyor.
- Telemedicine ve Tele-Surgery gibi yöntemler, uzay tıbbında giderek önem kazanıyor.
“Uzay yepyeni bir kurallar silsilesini mutlak kılar; Dünya koşullarına göre alışageldiğimiz her refleks, orada yeniden kurallar belirler kendine… Tahliye etmeniz söz konusu olamadığında yaralınızı veya hastanızı olduğu yerde tedavi edebilmenin olanaklarını araştırmak zorunda kalırsınız.”
Bir yanda çağın tüm sıkıntıları ile gündelik yaşamını sürdürmeye çabalayan insanoğlu, beri yanda kaotik dinamiğinin acımasızlığında; savaşlar, kıtlıklar, doğa olaylar, afetler.
Bir yanda da uzay açılımları…
Ölüm-kalım savaşı hiç durmuyor…
Sonu olmayan bir mücadele… Hep süregidiyor…
Daha dünyevi sorunları halledemeden, uzayda yeni bir yaşamın arayışları gündemimizi dolduruyor. Uzayda insan sağlığı için dertleniyor kimileri. Uzaydaki insanın sağlığını korumayı, hastalıklarının tanısını ve nasıl tedavi edebileceklerini düşünüyorlar. Sanki yeryüzündeki sağlık sorunlarımızı çözebilmiş gibi uzayda olası insan bedeni ve psikolojisini kondisyonel olarak daha fazla nasıl güçlendirebiliriz? diye kaygılanıyorlar. Sadece olası bir savaş veya çatışma için değil, uzayın insanoğluna sunduğu radyasyon, yerçekimsizlik, görme sorunları, kas ve kemik hasarı gibi onlarca zorluklara yönelik bambaşka fizyolojik dinamikler sunuyor.
Bambaşka bir paradigmanın içinde her şeyi yeniden kurgulamanız gereken yeni bir etkileşim alanı çıkıyor karşımıza. Dünya koşullarındaki çevrenin birçok yönden değiştiğini, özellikle bireysel ve kitlesel yaralanma olgularına yönelik stratejilerin uzay boylamında çoğu zaman geçerliliğini yitirdiğini görüyoruz. Acil cerrahi ihtiyacı doğduğu durumlarda dünyada doğrudan uygulanan canlandırma ve kanama durdurma gibi tıbbi uygulamaların biçim değiştirmek zorunda olduğu gerçeği ile karşılaşıyoruz. Basit bir kanama da dahi akan kanın yerçekimsiz ortamda asılı kalarak pıhtı habbeciklerine dönüştüğü ve ortamdaki diğer personelin solunumu için tehdit oluşturabileceğini artık biliyoruz. Bu nedenle uzay koşullarında özel oluşturulmuş ortamlarda kanama durdurucu ajanların kullanımı üzerine çeşitli araştırmalar gerçekleştirilmektedir.
Uzayda kalıcı bir yerleşim kurulmadığı sürece sadece geçici görevlendirilen personelin hastalanma ve yaralanmalarına yönelik tıbbi hizmet stratejileri geliştirilmektedir. Gündelik yaşamda dünyada yaygın uygulandığı hâliyle ‘Stay & Play’, ‘Scoop & Run’ veya ‘Save+R’ stratejilerinin yerini ‘yerinde tam tedavi’ almak zorunda kalmıştır. Tahliye etmeniz söz konusu olamadığında yaralınızı veya hastanızı olduğu yerde tedavi edebilmenin olanaklarını araştırmak zorunda kalırsınız. Uzay tıbbında da günümüzde izlenen politika budur. Yerinde tedavi son 20 yıl içinde üzerinde yoğun çalışmaların yapıldığı ‘Telemedicine’, ‘Tele-Surgery’ yaklaşımlarını ortaya çıkartmıştır.
