Öne Çıkan Başlıklar
- Belçika, daimi tarafsızlık statüsüyle bağımsızlığını kazanmıştır ve 1949’da NATO’ya katılmıştır.
- Ülke, üç bölge ve üç topluluktan oluşarak karmaşık bir federal yapıdadır.
- Belçika’nın stratejik hedefleri ittifaklar içinde güvenilir bir partner olmaya yöneliktir.
- Bölgesel entegrasyon, ikili iş birliği ile derinleşmektedir; özellikle Belçika ve Hollanda arasındaki deniz kuvvetleri iş birliği önemlidir.
- Belçika, deniz kuvvetlerinin yanı sıra NATO ve Avrupa’daki güvenlik iş birliklerine aktif katılım göstermektedir.
Belçika Krallığı, Kuzey Denizi kıyısında yer alan bir kuzeybatı Avrupa devletidir ve Belçika savunması stratejileri son yıllarda büyük bir değişim sürecine girmiştir.Ülke toprakları sırasıyla İspanyol Hollandası, Avusturya Hollandası (1714-1795), Fransa’nın (1795-1815) ve Birleşik Hollanda Krallığı’nın bir parçası (1815-1830) olmuştur. Bağımsızlık 1830 Devriminin ardından gelmiş ve yeni devlete daimi tarafsızlık statüsü dayatan 1839 Londra Antlaşması ile tanınmıştır. 1831 Anayasası ile kalıtsal bir anayasal monarşi kurulmuştur. Tarafsızlık İkinci Dünya Savaşı’nın ardından terk edilmiş ve Belçika 1949’da NATO’nun kurucu üyeleri arasında yer almıştır. 1970 ila 2014 yılları arasında gerçekleştirilen altı ardışık devlet reformu, başlangıçta üniter olan devleti bir federasyona dönüştürmüş, bu yapı 1993 Anayasası ile resmiyet kazanmıştır.
Ülke bugün üç Bölge (Flandre, Valonya, Brüksel-Başkent), üç Topluluk (Flaman, Fransız ve Almanca Konuşan) ve 10 ilden oluşmaktadır. Federal yasama organı iki meclislidir, doğrudan seçimle belirlenen 150 üyeli Temsilciler Meclisi ve büyük ölçüde bölge ve topluluk parlamentolarının delegelerinden oluşan 60 üyeli Senato. Hükümet, Temsilciler Meclisi’ndeki çoğunluğa dayanılarak kurulmakta, anayasa ise federal kabinede Flemenkçe ve Fransızca konuşan bakan sayısının eşit olmasını şart koşmaktadır. Bu koşul, parti sisteminin dil ekseninde bölünmüş olmasıyla birleştiğinde, aylarca süren hükümet kurma krizlerinin tekrarlanmasına yol açmıştır. Başbakan Bart De Wever başkanlığındaki mevcut hükümetin kurulması 236 günlük müzakere gerektirmiştir. De Wever, 2013’ten bu yana devlet başkanı olan Kral Philippe döneminde Şubat 2025’ten itibaren görevdedir. Uluslararası planda Belçika, öncelikle NATO’nun siyasi ve askeri karargâhlarına ev sahipliği yapan devlet olarak bilinmektedir.
Belçika Savunması için Stratejik Hedefler ve Askeri Kapasite
Belçika savunması ve ülkenin stratejik hedefleri, kontrol ettiği bir varlıktan değil, kabullendiği bir bağımlılıktan doğmaktadır.Yaklaşık 26.000 personelden oluşan bir kuvvet ülkeyi tek başına güvence altına alamayacağı için hedef özerk kabiliyet değil, ittifaklar içinde güvenilir bir partner olmaktadır. Bu husus, 2026-2034 dönemini düzenleyen ve yaklaşık 100 sayfa uzunluğundaki Stratejik Vizyon 2025 belgesinde açıkça ifade edilmektedir. Savunma Bakanı Theo Francken söz konusu belgede ülkeyi, ancak sadık ve güçlü ortaklarla aynı safta yer alarak özgür ve egemen kalabilecek; bu ortakların sadakatini ise ancak karşılığında dayanışma göstererek güvenilecek bir aktör olarak konumlandırmaktadır. Belge üç sütun üzerine oturmaktadır, güçlü bir Belçika savunma sanayii, açıkça tanımlanmış askeri kabiliyetler ve araştırma ile inovasyona yönelik hedefli yatırım. Belgenin temel doktrinel değişimi, seferi kuvvet modelinin terk edilerek yerine caydırıcılık ve yüksek yoğunluklu muharebe için yapılandırılmış bir kuvvetin benimsenmesidir. Savunma Bakanlığı mevcut hazırlık düzeyini yetersiz olarak nitelendirmektedir. Belçika politikasının iki kutbu arasındaki denge sorunu yapısaldır: Belçika, ABD’nin Asya’ya yönelimi nedeniyle belirli ölçüde bir Avrupa stratejik özerkliğinin zorunlu hale geldiği gerekçesiyle NATO içinde bir Avrupa savunma sütunu kurulmasını savunmaktadır. Bu kapsamda Francken’in programa ilişkin dile getirdiği şüphelere rağmen FCAS programına katılmış ancak bunu hükümetin Amerika ve NATO yanlısı duruşunu değiştirmeden yapmıştır. Ekonomik planda amaç, harcamayı yurt içi sanayi kapasitesine dönüştürmek, bu kapsamda egemen varlık fonları aracılığıyla savunma şirketlerine doğrudan devlet yatırımı yapmaktır.
Bölgesel Hedefler
Belçika’nın bölgesel odağı, dünyanın en yoğun deniz trafiği ve açık deniz altyapı bölgelerinden biri olan ve aynı zamanda Anvers ile Rotterdam’a bağlanan deniz yollarını oluşturan güney Kuzey Denizi’dir. Buna bağlı olarak deniz kuvvetlerinin temel görevleri kıyı savunmasının dışında; deniz altı kablolarının, boru hatlarının ve rüzgar çiftliklerinin korunmasını, deniz ulaştırma hatlarının güvenliğini sağlamaktır. Belçika, Hollanda, Almanya, Norveç, Birleşik Krallık ve Danimarka ile Nisan 2024’te imzalanan ortak bildiri kapsamında oluşturulan ve Ocak 2025’ten bu yana faal olan altı uluslu altyapı koruma platformu NorthSeal’e liderlik etmektedir; platform uydu ve su altı sensör verilerini toplamaktadır ve bu veriler NATO’nun erişimine açık olacak şekilde arşivlenmektedir. Belçika ayrıca NATO’nun Daimi Mayın Karşı Tedbirleri Grubu’nun komutasını yürütmektedir.
Bölgesel entegrasyon esas olarak çok taraflı kanallardan ziyade ikili kanallar üzerinden ilerlemektedir. Hollanda ile deniz kuvvetleri iş birliği bu ilişkilerin en derin olanıdır. Deniz altı savunma harbi fırkateyni ile rMCM mayın karşı tedbir programlarının ortak tedarik ve işletimini kapsamakta, buna Fransa ile yürütülen CaMo kara iş birliği eşlik etmektedir. Söz konusu bağımlılık beraberinde risk getirmektedir: Francken, maliyetin %100’ü aşan oranda artması ve teslimatın 2027’den 2033-2034’e kaymasının ardından, Belçika-Hollanda fırkateyn programından çekilip çekilmeyeceğine dair Ekim ayında verilecek karar öncesinde Temmuz 2026’da Fransız, Alman, İtalyan, İspanyol ve Türk tersanelerine yönelik bir bilgi talebi (RFI) süreci başlatmıştır. Bölge dışında Belçika kuvvetleri Baltık hava sahası devriyesine, NATO’nun Romanya’daki ileri konuşlanmasına ve Kızıldeniz’deki Aspides Harekatı’na katkı sağlamaktadır, ayrıca Ukrayna’ya F-16 ve Caesar obüsleri hibe etmiştir.
📌 Bu Makalenin Dergide Yer Alan Devam Bölümleri:
- Askeri Hedefler ve Tehdit Algısı: Personel alımı, elde tutma oranları ve hibrit baskı/İHA tehditlerine yönelik atılan adımlar.
- Askeri Coğrafya ve Arazi Analizi: Belçika’nın savunma derinliği olmaması gerçeği ve Ardenler ile nehir hatlarının stratejik önemi.
- Genel Kuvvet Yapısı, İnsan Gücü ve Ekonomik Durum: Kara, hava ve deniz bileşenlerinin komuta yapısı, bütçe açıkları ve borç stoku dinamikleri.
- Askeri Doktrin ve İttifak Entegrasyonu: Ulusal kuvvet bulundurmak yerine uzmanlaşmış modüllerle müttefik yapılara (Benelüks, CaMo) eklemlenme stratejisi.
