ABD’nin Orta Doğu’daki varlığını “Azaltmaya” başlamasıyla birlikte gözler, Rusya ve Çin’in bölgedeki varlığına çevrildi. S-400 hava savunma sistemi tedariki ve CAATSA yaptırımlarıyla Ankara-Washington ilişkileri ciddi zarar gördü. 14 Haziran’daki NATO Liderler Zirvesi’nde bir araya gelecek olan Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ABD Başkanı Biden’ın iki ülke ilişkilerinde yeni bir sayfa açıp açamayacağı merakla bekleniyor.
Türkiye’nin S-400 tedarikine karşı NATO müttefikliği ve askeri gizlilik argümanını dile getiren ABD, Türkiye’nin ısrarla vurgulamasına rağmen konunun teknik ya da siyasi olmadığını savunuyor. ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Wendy Sherman, yakın zamanda gerçekleştirdiği Ankara ziyareti sırasında konuyla ilgili olarak “S-400’leri almak NATO ittifakında sorun yaratıyor. Alternatif sunduk, tam olarak ne yapılması gerektiğini biliyorlar.” açıklamasını yaptı.
Öte yandan Beyaz Saray’ın müttefiki ve askeri iş birliğinde bulunduğu ülkelerin Rusya’nın geliştirdiği sistemlere karşı ilgisi artıyor. Hindistan, 2018 yılında Rusya ile S-400 sistemleri için 5 milyar Dolar değerinde anlaşmaya vardı. Kremlin, yılın son çeyreğinde Yeni Delhi’ye S-400 tedarikine başlayacak. Hindistan Türkiye’ye uygulanan yaptırımlarla ilgili olarak Washington’a, “İlişkilerin uzun süredir ikili olmaktan çıktığı çok kutuplu bir dünyada nasıl çalışılacağını öğrenmelisiniz” tavsiyesinde bulunmuştu. ABD askeri üssünün bulunduğu Katar’ın da uzun süredir S-400 sistemi tedarikine yönelik müzakereleri sürüyor. 2030 yılına kadar savunma teçhizatının %50’sini üretmek için çalışma yürüten Suudi Arabistan, Rusya ile S-400 füze sisteminin yerel üretimi için teknoloji transferi yapmayı planladığını duyurdu. Yakın zamanda ise envanterinde hem ABD hem de Rus yapımı sistemler bulunan Irak’ın S-400 satın alabileceği gündeme geldi.
S-400’ün yanı sıra Rusya’nın geliştirdiği bir diğer hava savunma sistemi S-300, Bulgaristan, Yunanistan ve Slovakya gibi NATO üyesi ülkelerin envanterinde bulunuyor.
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, “S-400’ler %100 bizim kontrolümüzde olacak. Birçok teknisyeni eğitime gönderdik, Rus askeri uzmanı Türkiye’de bulunmayacak. Hal böyleyken başka bir ülkeden gelen ‘Kullanmayın’ talebini kabul etmek mümkün değil.” ifadelerini kullandı. TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Akif Çağatay Kılıç ise Türkiye’nin müttefikler tarafından çözümsüz bırakıldığını ve bu nedenle S-400’ün satın alındığını söyledi. İkinci bataryanın satın alınmasını için, “Gelecekte savunma kabiliyeti ihtiyaçlarımızın karşılanıp karşılanmamasıyla alakalı kararlar alınacaktır.” diyen Kılıç, S-400 konusunun Türkiye için kapandığını kaydetti.
NATO Dışişleri Bakanları Toplantısında konuşan ABD Dışişleri Bakanı Anthony Blinken, Türkiye’nin İttifak’ta kalmasının kendi çıkarlarına olduğunu ve Ankara’nın organizasyon içinde tutulması gerektiğini söyledi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve ABD’nin 20 Ocak’ta göreve başlayan Başkanı Joe Biden, 14 Haziran’da Brüksel’deki NATO zirvesinde ilk kez yüz yüze görüşecek. Toplantıda ikili ilişkilerin yanı sıra S-400 konusunun da masaya yatırılması bekleniyor.
