“Yılın kapanışında, 2025 yılını tekil anlaşmaların ya da vitrin görüntülerinin ötesinde okumak gerekiyor. Bu almanak, fuarları birer takvim maddesi olarak değil; pazarlara giriş, güven inşası ve yerelleşme adımlarının görünür olduğu stratejik platformlar olarak ele alıyor ve 2026 yılına taşınan sürecin izlerini bir yıl sonu fotoğrafı olarak sunuyor.”
Türk Savunma Sanayii Uluslararası Sahada Nasıl Konumlandı?
Söz konusu dönem, Türk savunma sanayii açısından tek başına rekorların kırıldığı bir yıl olmaktan ziyade; 2026 ve sonrasına giden yolun zihinsel, yapısal ve kurumsal olarak hazırlandığı bir ara eşik olarak okunmalıdır. Yıl boyunca, yalnızca yeni platformların sergilendiği ya da mevcut ürünlerin vitrine çıkarıldığı bir takvim diliminden öte; Türk savunma sanayi ekosisteminin küresel pazarlardaki konumunun, rolünün ve dönüşüm yönünün daha net biçimde okunabildiği bir geçiş evresi yaşanmıştır. Bu yönüyle birlikte ihracat hacminden bağımsız olarak teknik olgunluk seviyesinin, kurumsal reflekslerin ve çok yıllı tedarik döngülerine dâhil olabilme kapasitesinin sınandığı bir zaman aralığı olarak da değerlendirilmelidir.
Yıl sonu itibarıyla, savunma ihracatının 180’den fazla ülkeye yayılması ve ihraç edilen ürünlerin %40’ından fazlasının yüksek teknoloji segmentindeki akıllı sistemlerden oluşması, bu geçişin niceliksel değil niteliksel bir başarı olduğunu kanıtlamıştır.
Uluslararası savunma sanayi fuarları çoğu zaman takvimsel organizasyonlar olarak algılansa da gerçekte her biri kendi tarihsel birikimini, bölgesel önceliklerini ve savunma ekosistemine dair yazılı olmayan kurallarını barındıran platformlardır. IDEX ve NAVDEX’in otuz yılı aşan geçmişi, Paris Air Show’un bir asıra yaklaşan kurumsal hafızası veya DSEI’nin NATO merkezli yapısı, bu organizasyonları yalnızca sergi alanı değil; güç dengelerinin, tedarik hiyerarşilerinin ve sanayi içi rekabet biçimlerinin yeniden üretildiği sahneler hâline getirmektedir. Bu nedenle her fuar, Türk savunma sanayii açısından aynı işlevi görmeyen; farklı liglerde, farklı beklentilerle ve farklı zaman ufuklarıyla değerlendirilen temas alanları olarak ele alınmalıdır.
Bu listeye 2025 projeksiyonunda damga vuran World Defense Show (WDS) etkisi de eklenmelidir. Suudi Arabistan’ın “Vision 2030” hedefleri doğrultusunda şekillenen bu sahne, klasik “fuar vitrini” mantığının ötesinde; sanayi politikasıyla entegre edilmiş bir tedarik ve yerelleşme platformu olarak konumlanmıştır. Bu yönüyle WDS, Türk firmaları için yalnızca ürün tanıtımı yapılan bir alan değil; satıştan yerelleşmeye geçişin ana laboratuvarı hâline gelmiştir. Körfez hattında tedarik dili giderek “sistem satın alma”dan “ekosistem kurma”ya evrilirken; WDS, ofisleşme, yerel ortaklık, üretim-entegrasyon planları, bakım-onarım sürekliliği ve insan kaynağı geliştirme gibi başlıkların aynı anda konuşulabildiği bir temas zemini sunmuştur. Bu çerçevede 2025 almanak okumasında WDS, bir takvim durağı olmaktan ziyade; Türk savunma sanayiinin yerelleşme kapasitesini, sözleşme olgunluğunu ve uzun vadeli varlık kurma becerisini test eden bir eşik olarak değerlendirilmelidir.
Aynı fuar sahnelerinde yalnızca Türk firmaları değil; Batılı ana yüklenicilerden Asya merkezli yeni oyunculara kadar geniş bir küresel savunma sanayii ekosistemi de eş zamanlı olarak konumlanmıştır. Bu çerçevede Batılı savunma şirketlerinin daha çok uzun vadeli program sahipliği, konsorsiyum yapıları ve kapalı tedarik ağları üzerinden hareket ettiği; Asya merkezli firmaların ise hız, maliyet avantajı ve yerelleşme odaklı daha agresif bir görünürlük stratejisi izlediği gözlemlenmiştir. Türk savunma sanayii ise bu iki yaklaşım arasında, tekil ürün rekabetinden ziyade entegre çözüm sunumu, sahaya uyarlanabilir sistemler ve esnek iş birliği modelleri üzerinden farklılaşan bir hat izlemiştir. Bu konumlanma, Türk firmalarının yalnızca bir tedarikçi değil; farklı coğrafyaların ihtiyaçlarına göre şekillenen bir çözüm ortağı olarak algılanmasını da beraberinde getirmiştir.
Özellikle KAAN ve KIZILELMA gibi platformların küresel vitrine çıkışı, Türkiye’nin teknolojik eşiği aştığının ve artık “oyun kurucu” bir çözüm ortağı olarak algılandığının tescili olmuştur.
Bu dönem, Türk savunma sanayiinin bu “yerleşik sahnelerde” artık misafir değil; süreklilik gösteren, tanınan ve takip edilen bir aktör olarak algılanmaya başladığı bir süreci temsil etmektedir. Bu değişim, tek bir fuar ya da tek bir ürün üzerinden değil; yıllara yayılan katılım sürekliliği, aynı coğrafyalara tekrar tekrar dönme iradesi ve her seferinde daha derin temaslar kurma becerisi üzerinden okunmalıdır. Bu süreklilik, görünürlükten ziyade güvenilirlik üzerinden şekillenen ve küresel tedarik çevrelerinde karşılığı olan bir konumlanmaya işaret etmektedir.
Bu çerçevede fuar takvimi, yılın içinden geçen sıradan bir rota olmaktan çıkarak; Türkiye’nin uluslararası pazarlarda ne kadar görünür ne kadar sürdürülebilir ve ne kadar yerel karşılık üretebilen bir aktör hâline geldiğini ölçen bir ölçeğe dönüşmektedir. Dolayısıyla 2025’i okurken asıl soru “kaç fuara gidildiği” değil; her fuarda hangi katmanlı niyetin kurulduğu ve bu niyetin bir sonraki durağa nasıl taşındığı olmalıdır.
Fuar Katılımı: Bir Gösteri Değil, Stratejik Bir Araç
Türk savunma sanayiinin uluslararası fuarlara yaklaşımında, son dönemde belirgin bir zihinsel dönüşüm yaşandığı görülmektedir. Önceki yıllarda görünürlük, marka tanıtımı ve ürün teşhiri ekseninde şekillenen katılım anlayışı; savunma bütçeleri, tedarik takvimleri ve uzun vadeli pazar hedefleriyle daha uyumlu bir çerçeveye evrilmiştir. Fuar katılımı artık bir “sonuç” değil; daha geniş bir stratejinin bilinçli ve planlı bir parçası olarak konumlanmaktadır. Bu çerçevede fuarlar, satışın gerçekleştiği anlardan ziyade; sürecin başlatıldığı, teknik yeterliliklerin sınandığı ve karşılıklı beklentilerin netleştirildiği çok aşamalı temas alanları hâline gelmiştir.
Avrupa’dan Körfez’e, Asya-Pasifik’ten Afrika’ya uzanan geniş coğrafyada düzenlenen savunma, güvenlik ve havacılık fuarları; Türk savunma sanayiinin hangi pazarlarda derinleştiğini, hangi bölgelerde bilinçli bir sınırlı varlık sergilediğini ve hangi coğrafyalarda kalıcı aktör olma iddiasını güçlendirdiğini açık biçimde ortaya koymuştur. Bu tablo, yalnızca stant görünürlüğüyle değil; yerel ofis açılımları, entegrasyon görüşmeleri, teknik heyet temasları ve Türkiye’ye gelen yabancı delegasyonlardaki artışla birlikte değerlendirildiğinde gerçek anlamını bulmaktadır. Böylece fuar katılımı, tek başına ele alınan bir faaliyet olmaktan çıkarak, sahadaki diğer kurumsal ve endüstriyel adımlarla birlikte okunduğunda anlam kazanan bir göstergeye dönüşmektedir.
Selin Yavuz’un kaleme aldığı makalenin devamı: 2025 Küresel Savunma Sanayi – Almanak
Kaynak: C4Defence
