Modern devletler, siber araçları seferber ederek ve siber uzayı kullanarak gücü göründüğü gibi yoğunlaştırma becerisi kazandılar. Bu, düşmanların birbirlerine uzaktan saldırmalarını sağladı ve belki de daha da önemlisi, sadece iktidarı değil, toplumun kendisini de korumak için gerekli iş birliğini baltalamak için söylenti ve iftira kullanmalarına olanak sağlamıştır. Son on yılda, çatışmaların silahları, kanalları ve alanı kökten değişmektedir. İHA’lar, otonom silah sistemleri, algoritmik hedef seçimi, bilgi saldırıları, siber savaş ve uydu karşıtı silahlar, modern savaşın kılıçları, kalkanları ve savaş alanları haline gelerek; medya algısı ile dünya çapında insanları endişeye sevk etmiştir. Modern silahlı çatışma hukuku, -sınırsız savaştan kaçınmak için yasal hedeflerin sivil kişilerden ve nesnelerden ayırt edilmesi gerektiği- ayrım ilkesi üzerine inşa edilmiştir. Eğer bilgi devrimi gerçekten sivilleri savaşın katılımcılarına dönüştürdüyse, bu onları saldırıya açık yasal hedefler haline getirebilir. Bu durum, silahlı çatışma hukukunun büyük bir kısmının dayandığı temel dayanak olan ayrım ilkesini tehlikeye atabilir. Bu da sınırsız savaşın kapısını açabilir.
Yapay Zekâ ve Otonom Sistemler: Güncel Çatışma Örnekleri
İsrail Ordusu, Gazze’de yapây zekalı hedefleme sistemleri konuşlandırmıştır. “Lavanta” adlı bir sistem, Hamas mensuplarını tespit etmek için kullanılırken, “Baba Nerede?” adlı bir diğer sistem ise onları evlerine kadar takip ederek saldırı eylemleri gerçekleştirmiştir. İsrail’de, övülen Demir Kubbe füze hava savunma sistemi, bazıları ses hızının beş katı hızla hareket edebilen ve karmaşık kaçınma manevraları yapabilen hipersonik süzülme araçlarıyla donatılmış İran füzeleri tarafından delinmiştir. Ukrayna’da, Haziran 2025 tarihinde, Örümcek Ağı Harekâtı yeniyi eskiyle birleştirmiştir. Kamyonların arkasında Rusya’nın derinliklerine taşınan ahşap kulübelerin uzaktan kumandalı çatıları açılarak 100’den fazla insansız hava aracı serbest bırakıldı. Her biri, belirlenen hedefi bulup yok ederek Rus stratejik bombardıman uçaklarına ve askeri tesislerine saldırmıştır. Bu durum ayrıca, savaşta öldürme konusunda zaten karmaşık olan etik değerlendirmelerin, yapay zekanın dâhil edilmesiyle daha da karmaşık hale gelebileceğini ve bunun da özünde ahlaki olan karar alma süreçlerini tamamen prosedürel süreçlere dönüştürme riskini taşıdığını göstermektedir. Yapay zekâ, Ukrayna çatışmasındaki savaş alanı dinamiklerine, özellikle de coğrafi uzamsal istihbarat alanında önemli katkılarda bulunmuştur. Yapay zekânın uluslararası güvenlik üzerindeki etkileri en açık şekilde askeri alanda görülmektedir.
Uzay ve Bilgi Hâkimiyeti Çağı
XX. Yüz yılda dünya, nükleer silahların ortaya çıkmasıyla geleneksel stratejik rekabetten geleneksel olmayan stratejik rekabete doğru bir dönüşüme tanıklık etmiştir. Dünyanın, savaşın hızla değiştiği ve salt evrim modelinin artık yeterli olmadığı bir kavşakta olduğunu iddia etmek makul. 2015’te yörüngede yaklaşık 1.400 aktif uydu vardı; 2025’te 10.000’den fazla olacak ve önümüzdeki on yılda bu sayı beş katına çıkabilir. Dahası, artık uydu sistemlerine kinetik ve kinetik olmayan saldırılar ve uzaydan Dünya’ya kinetik silahların taşınması da dahil olmak üzere, uzayda ve uzaydan gerçek savaş potansiyeli mevcuttur. Bir sonraki savaşta, rakibi kör etme veya uzaydan cevapsız saldırılar yapma cazibesine karşı koymak çok zor olabilir. XXI. yüzyılın başlangıcı, elektronik savaşın muharebede düşman ve siber savaşın ön plana çıkmasıyla askeri ilişkilerde bir başka devrime; “bilgi hâkimiyeti” olarak tanımlanan ve muharebede düşman ordusunun güçlü sıklet merkezlerinin kör ve sağır hale getirilerek, muharip unsurlarının komuta kontrol mekanizmaların imha ve işlevsiz hale getirilmesine işaret etmektedir. Bu itibarla günümüz ve geleceğin savaşları yalnızca fiziksel savaş alanlarında değil, çevrim içi olarak da yürütülmektedir. Strateji algıyla ilgili ve bilgi alanlarındaki bilişsel savaş, Ukrayna ile Rusya, İsrail ile Hamas arasındaki savaşlarda açıkça görülüyor. Sosyal medya, halkın savaşla etkileşime girmesinin temel aracı hâline geldi ve hem propagandayı yaymaya hem de yanlış anlatılarla mücadele etmeye yardımcı olmaktadır. Ancak çevrim içi paylaşılanların doğruluğuyla başa çıkmanın ötesinde, yayılan içeriğin viralliği, özellikle genç nesiller arasında destek kazanmanın anahtarı olabilir. Dahası, bilgi alanındaki kampanyaların başarısı, Büyük Teknoloji şirketlerinin nefret söylemi ve benzeri kurallara dayanarak içeriklere izin verme veya içerikleri kaldırma kararlarına da bağlıdır. Bilgi savaşı (bilgi operasyonları olarak da bilinir), elektronik ve bilgi sistemleri odaklı olacak XXI. yüzyıl savaş kavramlarını tanımlamak için kullanılan terimdir. Hâlâ gelişmekte olduğu için tanımlar ve bütçeler “bulanık” ve dinamiktir. Bu makalenin amacı, bilgi savaşı kavramının evrimini göstermek ve çağdaş bilgi savaşı kavramlarının değişen yapay zekâ ve dijital devrimin bilgi alanında yürütülen bilgi savaşının değişen tabiatının günümüz ve geleceğin muharebe alanına olası yansımalarını akademik anlamda yansıtmaya çalışmaktır. Bilgi Savaşı (BS), savunma planlamacıları ve politika yapıcıları için hızla gelişen ve henüz tam olarak tanımlanmamış bir ilgi alanını temsil etmektedir. Bu alana olan ilginin ve belirsizliklerin kaynağı, siber uzay, mikro bilgisayarlar ve ilgili bilgi teknolojilerinin sürekli ve hızlı evriminin öncülüğünde gerçekleşen sözde bilgi devrimidir.
Makalenin devamı: Siber Uzayda Dijital Devrim ve Modern Bilgi Savaşları Etki Operasyonları-IWIO DEĞİŞİMİ
KAYNAK: C4Defence
